İçindekiler
Miras yalnızca malvarlığından değil, borçlardan da oluşur. Miras bırakanın borçları varlıklarından fazlaysa, mirasçılar bu borçlardan kişisel malvarlıklarıyla sorumlu olmamak için mirası reddedebilir. Ancak ret hakkı kısa bir süreye ve belirli şartlara bağlıdır.
Kısaca
- Süre
- Ölümün ve mirasçılığın öğrenilmesinden itibaren 3 ay
- Merci
- Miras bırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesi
- Şekil
- Sözlü veya yazılı, kayıtsız şartsız beyan
- Hükmen ret
- Ödemeden aciz açıkça belliyse ya da resmen tespit edilmişse
Mirasın reddi süresi
Yasal mirasçılar için ret süresi, miras bırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten; vasiyetle atanmış mirasçılar için ise tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihten itibaren üç aydır (TMK m. 606). Süre içinde reddetmeyen mirasçı, mirası kayıtsız şartsız kazanmış olur. Haklı sebeplerin varlığında sulh hakimi süreyi uzatabilir ya da yeni bir süre verebilir.
Ret nasıl yapılır?
Ret beyanı, miras bırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı olarak yapılır. Beyanın kayıtsız ve şartsız olması gerekir; “borçlar şu tutarı aşarsa reddediyorum” gibi şartlı beyanlar geçersizdir. Mahkeme beyanı tutanağa geçirir ve ret kütüğüne kaydeder; mirasçı, reddin kaydedildiğine dair belgeyi mahkemeden alabilir.
Ret süresi dolmadan terekeye ait işlere karışan, olağan yönetim işleri dışında işlemler yapan ya da tereke mallarını gizleyen veya kendine mal eden mirasçı mirası reddedemez (TMK m. 610). Miras bırakanın aracını satmak, banka hesabından para çekmek gibi işlemlerden önce mutlaka danışın.
Hükmen ret: süre geçse bile mümkün olabilir
Ölüm tarihinde miras bırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse, miras reddedilmiş sayılır. Buna hükmen ret denir ve üç aylık süreye bağlı değildir. Mirasçılar, alacaklılar tarafından takip başlatıldığında ya da kendiliğinden, hükmen reddin tespiti için dava açabilir. Ödemeden aczin ispatında; icra takipleri, haciz tutanakları, aciz vesikaları ve miras bırakanın mal varlığına ilişkin kayıtlar kullanılır.
Reddin sonuçları
- Reddeden mirasçı, hiç mirasçı olmamış gibi sayılır; payı onun altsoyuna geçer. Bu nedenle borçlu bir mirasta yalnızca çocukların değil, gerektiğinde torunların da reddetmesi gerekebilir.
- En yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse, tereke sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir; tasfiye sonunda artan değer mirasçılara verilir.
- Mirasçı, kendi alacaklılarını zarara uğratmak amacıyla mirası reddederse, alacaklılar bu reddin iptalini isteyebilir.
Resmî defter tutulması: alternatif bir yol
Terekenin borçlu olup olmadığı bilinmiyorsa, ret süresi içinde sulh mahkemesinden resmî defter tutulması istenebilir. Defter tutulduktan sonra mirasçı, mirası reddedebilir, resmî defter yoluyla kabul edebilir (bu durumda deftere yazılan borçlardan sorumlu olur) ya da resmî tasfiye isteyebilir. Bu yol, belirsiz durumlarda daha bilinçli bir karar vermeyi sağlar.
Mirasçılık durumunuzu ve paylarınızı görmek için miras payı hesaplayıcısını, son günü bulmak için yasal süre hesaplayıcısını kullanabilirsiniz.
Mirasın bir kısmını reddedebilir miyim?
Hayır. Ret, mirasın tamamına ilişkindir; belirli malları kabul edip borçları reddetmek mümkün değildir.
Yurt dışında yaşıyorum; mirası nasıl reddederim?
Ret beyanı Türk konsolosluğu aracılığıyla ya da düzenleyeceğiniz özel vekâletnameyle avukatınız tarafından yetkili sulh hukuk mahkemesine yapılabilir.
Mirası reddedersem hayat sigortası ve dul-yetim aylığı alabilir miyim?
Evet. Lehtar olarak gösterildiğiniz hayat sigortası bedeli ile SGK’nın bağladığı ölüm aylıkları terekeye dahil değildir; mirası reddetmeniz bu hakları etkilemez.
Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş niteliği taşımaz. Süreler, oranlar ve parasal sınırlar mevzuat değişiklikleriyle güncellenebileceğinden işlem yapmadan önce somut durumunuzu bir avukatla değerlendirin.
Hazırlayan
Candan Hukuk & Danışmanlık Bürosu
1997’den bu yana Ankara’da bireylere, şirketlere ve kamu ihalelerine katılan firmalara avukatlık ve danışmanlık hizmeti veren hukuk bürosu.
