İçindekiler
Bir sosyal medya paylaşımı, yorum ya da sahte bir hesap üzerinden yapılan hakaret ve iftira, kısa sürede geniş bir kitleye ulaşabilir. Hukuk, bu durumda üç ayrı yol sunar: ceza soruşturması, içeriğin kaldırılması veya erişimin engellenmesi ve manevi tazminat. Bu yollar birlikte de kullanılabilir.
Kısaca
- Şikâyet süresi
- Fail ve fiilin öğrenilmesinden itibaren 6 ay
- İçerik kaldırma
- Sulh ceza hâkimliği (5651 s. Kanun m. 9)
- Tazminat
- Asliye hukuk mahkemesinde manevi tazminat
- İlk adım
- İçeriğin bağlantısı ve tarihli görüntüsü
1. Delilleri kaybetmeden tespit edin
Paylaşım silinebileceği için ilk iş delil tespitidir. Ekran görüntüsü alırken içeriğin bağlantısının (URL), paylaşım tarihinin ve hesabın kullanıcı adının görünmesine dikkat edin. Daha güçlü bir delil için noter aracılığıyla ya da elektronik tespit hizmetleri kullanılarak tespit yaptırılabilir. Bu tür tespitler, içerik sonradan silinse bile mahkemede kullanılabilir.
2. Ceza şikâyeti
Hakaret (TCK m. 125), sosyal medyada alenen işlendiğinde cezası artırılan bir suçtur. Şikâyet, fail ve fiilin öğrenilmesinden itibaren altı ay içinde Cumhuriyet başsavcılığına yapılmalıdır. Kamu görevlisine görevinden dolayı hakaret gibi bazı hâller ise şikâyete bağlı değildir.
Sahte veya anonim hesaplarda hesabın kime ait olduğunun tespiti, savcılığın ilgili platformlardan ve internet servis sağlayıcılarından bilgi istemesine bağlıdır. Yurt dışı merkezli platformlarda bu süreç zaman alabilir; bu nedenle şikâyetin gecikmeden yapılması önemlidir.
3. İçeriğin kaldırılması ve erişimin engellenmesi
Kişilik hakları ihlal edilen kişi, 5651 sayılı Kanun’un 9. maddesi uyarınca içerik sağlayıcıya, yer sağlayıcıya ya da doğrudan sulh ceza hâkimliğine başvurarak içeriğin çıkarılmasını veya erişimin engellenmesini talep edebilir. Hâkim, kural olarak ihlalin gerçekleştiği bağlantı (URL) bazında karar verir; karar erişim sağlayıcılar aracılığıyla uygulanır.
Erişim engeli kararları kural olarak yalnızca ihlali içeren içerik için verilir; bir hesabın ya da sitenin tamamının engellenmesi ancak diğer yöntemlerle ihlalin önlenemediği istisnai durumlarda mümkündür. Başvuruda her içerik için ayrı bağlantı gösterilmelidir.
4. Manevi tazminat
Kişilik hakları saldırıya uğrayan kişi, ceza yargılamasından bağımsız olarak asliye hukuk mahkemesinde manevi tazminat davası açabilir (TBK m. 58). Tazminat miktarı belirlenirken paylaşımın ulaştığı kitle, ifadelerin ağırlığı, tarafların sosyal ve ekonomik durumu ile içeriğin ne kadar süre yayında kaldığı dikkate alınır.
İşletmeler için: haksız yorumlar
Harita ve değerlendirme platformlarındaki gerçek dışı, küçük düşürücü yorumlar da kişilik hakkı ve ticari itibar ihlali oluşturabilir. Ancak gerçeğe dayanan, ölçülü bir dille yapılmış olumsuz müşteri değerlendirmeleri ifade özgürlüğü kapsamında kalabilir. Bu ayrım, başvurunun başarı şansını belirler.
Özel mesajla yapılan hakaret de suç mu?
Evet. Hakaret yalnızca mağdurun muhatap alındığı bir iletiyle de işlenebilir; ancak alenilik nedeniyle ceza artırımı uygulanmaz.
Hakaret eden kişi yurt dışındaysa ne olur?
Türkiye’de erişilen içerik için erişim engeli kararı alınabilir; ceza soruşturması ve tazminat davasında ise failin tespiti ve tebligat süreçleri uluslararası adli yardımla yürütülür.
Karşılık verirsem ne olur?
Karşılıklı hakaret hâlinde hâkim, taraflardan birine veya her ikisine verilecek cezayı indirebilir ya da ceza vermekten vazgeçebilir. Yine de karşılık vermek yerine delil tespiti yapıp hukuki yolları kullanmak daha güvenlidir.
Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş niteliği taşımaz. Süreler, oranlar ve parasal sınırlar mevzuat değişiklikleriyle güncellenebileceğinden işlem yapmadan önce somut durumunuzu bir avukatla değerlendirin.
Hazırlayan
Candan Hukuk & Danışmanlık Bürosu
1997’den bu yana Ankara’da bireylere, şirketlere ve kamu ihalelerine katılan firmalara avukatlık ve danışmanlık hizmeti veren hukuk bürosu.
