Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşlarının bulundukları ülkede aldıkları boşanma kararı, Türkiye’de kendiliğinden hüküm doğurmaz. Karar tanınıp nüfus kütüğüne işlenmedikçe kişi, Türkiye’deki kayıtlarda evli görünmeye devam eder; bu durum yeniden evlenme, miras ve mal paylaşımı gibi konularda ciddi sorunlara yol açar.
Kısaca
- Dayanak
- 5718 s. MÖHUK m. 50–59
- Görevli mahkeme
- Aile mahkemesi (yoksa asliye hukuk)
- Ana belgeler
- Kesinleşmiş karar, apostil, yeminli tercüme
- Velayet / nafaka
- İcrası için tenfiz kararı gerekir
Tanıma ve tenfiz arasındaki fark
Tanıma, yabancı mahkeme kararının Türkiye’de kesin hüküm ve kesin delil etkisi doğurmasını sağlar; boşanmanın nüfusa işlenmesi için yeterlidir. Tenfiz ise kararın Türkiye’de icra edilebilmesini sağlar; örneğin yabancı karardaki nafaka veya tazminatın Türkiye’de icra yoluyla tahsil edilmesi ya da velayet hükmünün uygulanması için tenfiz gerekir.
Tanımanın şartları
- Kararın, verildiği ülkenin hukukuna göre kesinleşmiş olması,
- Kararın, Türk mahkemelerinin münhasır yetkisine giren bir konuda verilmemiş olması,
- Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmaması,
- Karşı tarafın davaya usulüne uygun çağrılmış ve savunma hakkının kısıtlanmamış olması.
Tenfizde bunlara ek olarak, karar ülkesi ile Türkiye arasında karşılıklılık bulunması da aranır; tanımada bu şart aranmaz.
Gerekli belgeler
- Kararın onaylı örneği
Yabancı mahkeme kararının aslı veya onaylı örneği.
- Kesinleşme şerhi
Kararın kesinleştiğini gösteren yazı ya da şerh.
- Apostil veya konsolosluk onayı
Lahey Apostil Sözleşmesi’ne taraf ülkelerde apostil, diğerlerinde Türk konsolosluğu onayı.
- Yeminli tercüme
Belgelerin noter onaylı Türkçe tercümeleri.
- Vekâletname
Avukatla takip edilecekse, yurt dışındaki konsolosluktan ya da apostilli vekâletname.
Kanunda öngörülen şartlar varsa (örneğin eşlerin birlikte başvurması), bazı yabancı boşanma kararları mahkeme süreci olmadan nüfus müdürlükleri veya dış temsilcilikler aracılığıyla idari yolla kayda alınabilmektedir. Bu yolun somut kararınız için uygun olup olmadığı belgeler incelenerek değerlendirilmelidir.
Süreç ve süre
Tanıma davası, taraflardan birinin Türkiye’deki yerleşim yeri mahkemesinde; Türkiye’de yerleşim yeri yoksa Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden birinde açılır. Karşı tarafa tebligat yapılması gerektiğinden, yurt dışındaki eşe tebligat süreci davanın süresini belirleyen başlıca etkendir. Tebligat tamamlandıktan sonra dosya genellikle tek duruşmada karara bağlanır.
Tanıma kararı kesinleştikten sonra mahkeme, kararı nüfus müdürlüğüne bildirir ve boşanma nüfus kütüğüne işlenir. Yabancı kararda ayrıca soyadı ya da velayet gibi hükümler varsa, bunların nüfusa nasıl yansıyacağı da ayrıca takip edilmelidir.
Türkiye’ye gelmem gerekir mi?
Hayır. Vekâletname verdiğiniz avukat davayı sizin adınıza takip edebilir; duruşmalara katılmanız gerekmez.
Tanıma kararı olmadan Türkiye’de yeniden evlenebilir miyim?
Türkiye’deki kayıtlarda evli göründüğünüz sürece Türkiye’de yeni bir evlilik yapılamaz. Önce tanıma kararının alınıp nüfusa işlenmesi gerekir.
Yabancı mahkeme mal paylaşımına da karar verdiyse?
Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin hükümler de tanıma veya tenfiz konusu olabilir. Türkiye’deki taşınmazlar bakımından ayrıca Türk hukukunun uygulanması gündeme gelebileceğinden bu kısım ayrıca değerlendirilmelidir.
Bu yazı genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; hukuki görüş niteliği taşımaz. Süreler, oranlar ve parasal sınırlar mevzuat değişiklikleriyle güncellenebileceğinden işlem yapmadan önce somut durumunuzu bir avukatla değerlendirin.
Hazırlayan
Candan Hukuk & Danışmanlık Bürosu
1997’den bu yana Ankara’da bireylere, şirketlere ve kamu ihalelerine katılan firmalara avukatlık ve danışmanlık hizmeti veren hukuk bürosu.
